Szczecin i województwo zachodniopomorskie mają ambicję stać się jednym z najważniejszych europejskich ośrodków przemysłu morskiej energetyki wiatrowej.
Taki kierunek wyznacza program „Wind Factory of Europe”, który zakłada budowę silnego regionalnego ekosystemu produkcji, logistyki, innowacji, edukacji i usług dla sektora offshore wind. W dokumentach podkreślono, że region ma nie tylko uczestniczyć w transformacji energetycznej Europy, ale aktywnie ją współtworzyć.
Program rozwoju przemysłu morskich farm wiatrowych dla Szczecina i Pomorza Zachodniego został opracowany w nawiązaniu do krajowej strategii rozwoju offshore wind z 2025 roku. Jego autorzy zakładają ścisłą współpracę samorządu województwa i miasta Szczecin, wskazując, że tylko zintegrowane podejście pozwoli przełożyć potencjał regionu na trwałą przewagę konkurencyjną w europejskim łańcuchu dostaw dla morskiej energetyki wiatrowej. Szczecin został w tym modelu wskazany jako kluczowe centrum portowe, przemysłowe i akademickie.
Wizja do 2040 roku: region przemysłu, innowacji i jakości życia
W centrum programu znalazła się wizja „Zachodniopomorskie – Wind Factory of Europe”. Według dokumentu ma to być region, w którym łączą się przemysł, edukacja, kultura innowacji i jakość życia, a strategia dla offshore wind nie będzie jedynie planem na papierze, lecz systemem zarządzania przyszłością regionu.
Cel programu został zdefiniowany jasno: województwo zachodniopomorskie ma stać się jednocześnie fabryką Europy i hubem transportowo-logistycznym dla morskiej energetyki wiatrowej. Chodzi więc nie tylko o samą produkcję komponentów, ale również o rozwój zaplecza portowego, serwisowego, kompetencyjnego i inwestycyjnego, które razem budują pełny łańcuch wartości sektora.
Pięć filarów gospodarczych dla offshore wind
Autorzy programu wskazali pięć biznesowych filarów, na których ma zostać oparty rozwój regionalnego przemysłu offshore wind. Są to: produkcja najnowocześniejszych turbin morskich farm wiatrowych, rozwój fundamentów, kable dla bezpiecznego przesyłu energii, innowacyjne usługi utrzymania i serwisu farm oraz repowering, demontaż i rekonstrukcja instalacji w kolejnych fazach życia branży.
W szerszym podsumowaniu programu zaznaczono, że wybór tych specjalizacji nie jest przypadkowy. Wynika z analizy doświadczenia regionu, jego zaplecza przemysłowego, infrastruktury, potencjału eksportowego, synergii między sektorami oraz możliwości tworzenia wartości dodanej i trwałego local content.
Offshore wind jako impuls dla przemysłowego renesansu regionu
Dokument wykonawczy pokazuje wyraźnie, że rozwój offshore wind jest traktowany nie wyłącznie jako projekt energetyczny, ale także jako narzędzie reindustrializacji regionu. Wskazano, że Pomorze Zachodnie może wykorzystać swoje porty, zaplecze stoczniowe, dostępne tereny inwestycyjne i rosnącą obecność inwestorów międzynarodowych, aby zbudować trwały ekosystem przemysłowy związany z Morzem Bałtyckim.
W dokumentach zwrócono uwagę, że region ma szczególne znaczenie z uwagi na położenie wobec projektów na Bałtyku, w tym inwestycji planowanych na Ławicy Odrzanej, a także bliskość portów Szczecin i Świnoujście. To ma wzmacniać jego rolę w drugiej fazie rozwoju polskich morskich farm wiatrowych oraz otwierać drogę do większego udziału regionalnych firm w zamówieniach na komponenty i usługi.
Local content i walka o większy udział polskich firm
Jednym z najmocniejszych akcentów programu jest kwestia local content, czyli zwiększania udziału krajowych i regionalnych dostawców w dużych projektach inwestycyjnych. W dokumentach podkreślono, że rząd pracuje nad instrumentami finansowymi i regulacyjnymi, które mają pomóc polskim przedsiębiorstwom w dostępie do kontraktów o wysokiej wartości w strategicznych sektorach, w tym w offshore wind.
To ważny wątek dla regionu, ponieważ program zakłada wsparcie dla firm Tier 1, rozwój klastrów przemysłowych, budowę współpracy między biznesem, uczelniami i instytucjami finansowymi oraz inicjowanie projektów pilotażowych i partnerskich. W praktyce ma to oznaczać budowanie regionalnych łańcuchów dostaw zamiast ograniczania się do roli podwykonawcy na końcu procesu inwestycyjnego.
Pięć kierunków wdrożenia programu
Program „Wind Factory of Europe” nie zatrzymuje się na diagnozie. Zakłada również pięć segmentów implementacji i operacjonalizacji. Są to: systemowy rozwój łańcuchów dostaw, zespolenie rozwoju innowacji, rozwój kompetencji przedsiębiorstw, ukierunkowanie edukacji na potrzeby branży oraz promocja regionu w celu przyciągania pracowników i inwestorów.
W obszarze innowacji przewidziano m.in. stworzenie Regionalnej Agendy Innowacyjności, budowę konsorcjów nauka–biznes i rozwój centrów technologicznych, a docelowo także utworzenie Regionalnego Centrum Testowego Offshore Wind, które mogłoby prowadzić pełnoskalowe testy turbin, fundamentów i systemów kablowych.
Z kolei w części dotyczącej kompetencji i edukacji zapisano potrzebę budowy trwałego systemu kształcenia dla offshore wind, w tym szkół patronackich oraz programu stypendialno-stażowego dla uczniów i studentów kierunków technicznych. Ma to pomóc ograniczyć niedobór kadr i lepiej dopasować edukację do potrzeb nowego przemysłu.
Region chce zatrzymać kadry i przyciągnąć inwestorów
Autorzy programu otwarcie wskazują, że jednym z najpoważniejszych wyzwań dla regionu są depopulacja, odpływ młodych ludzi, niedopasowanie edukacji do potrzeb gospodarki, brak dużych firm kotwiczących i niski poziom innowacyjności. Odpowiedzią mają być działania wizerunkowe, programy kompetencyjne i inwestycyjne oraz budowa rozpoznawalnej marki regionu jako miejsca dla przemysłu przyszłości.
Stąd w programie pojawia się także pomysł marki „Region ambitnych projektów – Wind Factory of Europe”, która ma wspierać employer branding, zatrzymywanie młodych ludzi w regionie, zachęcanie do powrotów oraz promowanie pracy w sektorze morskiej energetyki wiatrowej.
Szczecin jako centrum systemu
W systemie wdrażania programu szczególną rolę przypisano Marszałkowi Województwa Zachodniopomorskiego i jego pełnomocnikowi ds. OZE i technologii wodorowych, który miałby pełnić funkcję centralnego koordynatora całego procesu. W dokumencie wskazano również potrzebę powołania Biura Programowego Offshore jako regionalnego centrum operacyjnego i punktu kontaktowego dla przedsiębiorstw oraz inwestorów.
Jednocześnie podkreślono metropolitalną rolę Szczecina w rozwoju sektora offshore wind w województwie. To właśnie tu mają krzyżować się funkcje portowe, przemysłowe, edukacyjne i zarządcze, które razem mogą przesądzić o pozycji całego regionu na europejskiej mapie gospodarki morskiej.
Nowy etap dla Pomorza Zachodniego
Przesłane dokumenty pokazują, że „Wind Factory of Europe” ma być czymś więcej niż hasłem promocyjnym. To próba zbudowania długoterminowej strategii, w której morska energetyka wiatrowa staje się osią rozwoju przemysłowego, logistycznego, edukacyjnego i technologicznego Szczecina oraz Pomorza Zachodniego.
Dla branży morskiej oznacza to, że region coraz wyraźniej pozycjonuje się nie tylko jako zaplecze dla pojedynczych inwestycji offshore, ale jako kandydat do roli jednego z głównych europejskich hubów przemysłowych związanych z energetyką wiatrową na morzu.
